RUNO

Czarna malina – owoc czarnej maliny

czarna malina

Czarna malina – czym jest?

Owoce maliny czarnej (Rubus occidentalis L.) w profilaktyce i terapii niektórych chorób nowotworowych – aktualny stan badań

Marta Kula, Barbara Sparzak-Stefanowska, Mirosława Krauze-Baranowska

Katedra i Zakład Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych,
Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej,
Gdański Uniwersytet Medyczny 
 

Kierownik Katedry i Zakładu:
prof. dr hab. Mirosława Krauze-Baranowska 

czarna malina

Marta Kula, Barbara Sparzak-Stefanowska, Mirosława Krauze-Baranowska

Owoce maliny czarnej (Rubus occidentalis L.) w profilaktyce i terapii niektórych chorób nowotworowych – aktualny stan badań

Katedra i Zakład Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych,
Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej,
Gdański Uniwersytet Medyczny 
 

Kierownik Katedry i Zakładu:
prof. dr hab. Mirosława Krauze-Baranowska 

STRESZCZENIE: 

Czarna malina (jest rośliną występującą w stanie naturalnym we wschodniej części Ameryki Północnej. W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania jej owocami, głównie ze względu na wyniki badań naukowych wskazujących na korzyści zdrowotne związane z jej spożywaniem. Badania nad aktywnością biologiczną  owoców maliny czarnej obejmują aktywność chemoochronną, a także aktywność ochronną przed promieniowaniem UV, głównie w kontekście wywoływania zmian nowotworowych oraz hamowania ich rozwoju. Stały stres oksydacyjny i towarzyszący mu stan zapalny powoduje zaburzenia w strukturze oraz funkcji zdrowych komórek i mogą być związane z transformacją nowotworową objawiającą się uszkodzonym DNA, zwiększoną proliferacją, przeżyciem, migracją i angiogenezą. Liczne badania na modelach in vitro oraz in vivo, jak również badania kliniczne potwierdzają aktywność chemoochronną owoców R. occidentalis w różnych typach nowotworów. Obejmują one regulację metabolizmu czynników rakotwórczych, hamowanie wzrostu komórek, promowanie apoptozy oraz redukcję ekspresji markerów zapalenia i angiogenezy. Działanie chemoochronne owoców R. occidentalis wynika z wysokiej zawartości antocyjanów, będących jednym z najsilniejszych przeciwutleniaczy. 

Słowa kluczowe: Rubus occidentalis, malina czarna, skład chemiczny, aktywność chemoochronna – aktywność przeciwnowotworowa

SUMMARY

Black raspberry (Rubus occidentalis L.)  is a plant found in the natural state in eastern North America. In recent years, there has been growing interest in its fruits, mainly due to the results of scientific research, pointing to the health benefits associated with their consumption. Research concerning biological activity of black raspberry fruit includes chemopreventive activity, protective activity against UV radiation, mainly in the context of generating cancerous changes as well as inhibiting their development. Persistent oxidative stress and its accompanying inflammation result in disturbance in the structure and function of healthy cells, and may be related to neoplastic transformation, manifested by DNA damage, increased proliferation, survival, migration and angiogenesis. Numerous in vitro and in vivo studies as well as clinical trails confirm the chemopreventive activity of R. occidentalis fruits in various types of cancer. The activity includes regulation of carcinogenic factors metabolism, inhibition of cell growth, promotion of apoptosis and reduction of expression of inflammation and angiogenesis makes. The chemopreventive activity of R. occidentalis fruit results, among other things, from the high content of anthocyanins, which are one of the strongest antioxidants. 

Keywords: Rubus occidentalis, chemical composition, biological activity, chemoprevention, anticancer activity

Wprowadzenie

Malina czarna jest rośliną występującą w stanie naturalnym we wschodniej części Ameryki Północnej i jest często spotykana na osłoniętych od wiatru zboczach, stokach i równinach o dużym nasłonecznieniu. Jest blisko spokrewniona z Rubus leucodemis (ang. white bark raspberry) występującą na zachodzie Ameryki Północnej. Obydwa gatunki nazywane są czarną maliną ze względu na intensywnie ciemne zabarwienie owoców (1,2). Malina czarna spotykana jest również w stanie naturalnym na terenie Republiki Czeskiej, Słowacji i Polski jako gatunek zadomowiony lokalnie (1). 

Malina czarna jest uprawiana od końca XIX wieku, a pierwsze informacje o jej stosowaniu pochodzą ze Stanów Zjednoczonych Ameryki. W XX wieku z owoców pozyskiwano barwnik spożywczy, używany jako składnik tuszu do stempli do znakowania mięsa (3). Od pierwszych upraw na dużą skalę hodowla maliny czarnej systematycznie malała, głównie ze względu na brak odmian odpornych na choroby i szkodniki oraz mniejszy popyt w porównaniu do maliny czerwonej. Obecnie malina czarna jest uprawiana głównie w Stanach Zjednoczonych gdzie opracowane zostały liczne odmiany, spośród których odmiany Munger, Bristol, Jewel, MacBlack i Haut należą do najbardziej popularnych (4,5). W Polsce uprawiana jest odmiana Litacz, otrzymana poprzez samozapylenie odmiany Bristol. 

W ostatnich latach obserwuje się wzrost sprzedaży i stosowania owoców czarnej maliny, co jest związane z wynikami badań naukowych, wskazujących na korzyści zdrowotne związane z ich spożyciem (1,2). Badania aktywności biologicznej owoców maliny czarnej obejmują działania chemoochronne oraz ochronne przed promieniowaniem UV, głównie w kontekście wywoływania zmian nowotworowych, a także hamowania ich rozwoju. Aktywność biologiczna owoców R. occidentalis wynika przede wszystkim z wysokiej zawartości antocyjanów, które są jednymi z najsilniejszych przeciwutleniaczy. Utrzymujący się w czasie stres oksydacyjny i towarzyszący mu stan zapalny skutkują zaburzeniami struktury oraz funkcji zdrowych komórek i mogą mieć związek z przemianą nowotworową, objawiającą się uszkodzeniami DNA, zwiększona proliferacją, przeżywalnością, migracją i angiogenezą. 

Liczne badania na modelach in vitro oraz in vivo, a także badania kliniczne, potwierdzają wielokierunkowe działanie owoców R. occidentalis w różnych typach nowotworów. Obejmują one regulację metabolizmu czynników rakotwórczych, hamowanie ekspresji markerów zapalenia i angiogenezy (8-44).

Związki biologicznie aktywne

Owoce maliny czatnej zawierają szereg związków z grupy polifenoli charakterystycznych dla rodzaju Rubus – głównie z grupy antocyjanów i elagotanin (4,5, 45-53). Według danych piśmiennictwa zawartość antocyjanów w owocach maliny czarnej jest do pięciu razy wyższa niż w owocach odmian maliny czerwonej (Rubus idaeus) (54, 55). Związkami dominującymi w owocach maliny czarnej jest 3-O-rutynozyd cyqjanidyny oraz 3-O-ksylorutynozyd cyjanidyny (5, 45-50) stanowiące około 80% zespołu antocyjanów (46, 49). Zawartość antocyjanów może różnić się w zależności od odmiany. W suszonych owocach odmiany Jewel oznaczono zawartość antocyjanów na poziomie 1770 mg/100g, natomiast w owocach odmiany Litacz wynosiła ona aż 5512 mg/100g (54,56).

Dane dotyczące charakterystyki elagotanin obecnych w owocach maliny czarnej są nieliczne (55,57). W porównaniu do owoców maliny czerwonej, gdzie zawartość elagotanin stanowić może 85% zawartości wszystkich polifenoli, przy zawartości antocyjanów do 12%, w owocach maliny czarnej elagotaniny są obecne w stężeniu 4-krotnie niższym niż antocyjany (55). Badania zawartości sangwiny H-6 w owocach maliny czarnej wykazały jej zawartość na poziomie 1482,5 mg/100 g s.m (55), co odpowiada zakresowi zawartości tego związku  w owocach odmian uprawowych maliny czerwonej Rubus idaeus (58).

Metabolity wtórne należące do innych grup polifenoli i prostych fenoli występują w niższych stężeniach – wykazano obecność kilku fenolokwasów (45, 51, 55, 59) pochodnych flawan-3-olu, flawonoli, głównie ich glikozydów – pochodnych mirycetyny, kwercetyny i kemferolu (45,55).

Badania farmakologiczne

Nowotwory skóry

Istnieje wiele doniesień na temat hamowania przez ekstrakty z owoców maliny czarnej proliferacji komórek linii CI 41 mysiego naskórka traktowanych substancją rakotwórczą z grupy benzopirenów – BPDE (8-11). Wykazano, że hamowały one aktywację czynników transkrypcyjnych AP-1 (ang. activator protein 1), NF-kB i NFAT (ang. Nuklearnej factor of activated T-cells) (8-10) oraz ekspresję powiązanych z nim genów dla czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego VEGE (ang vascular endothelial growth factor), COX-2 (cyklogenyezę 2) i TNF-α (9,10). Jednocześnie ustalono, że związkami odpowiedzialnymi za hamowanie NF-kB są przede wszystkim pochodne cyjanidyny: 3-O-glukozyd, 3-O-rutynozdyd i 3-O-(2G-ksilozylorutynozyd) (11).

W badaniu in vivo na bezwłosych myszach SKH-1 miejscowe leczenie ekstraktem z owoców R. occidentalis istotnie ograniczało stan zapalny skóry i procesy nowotworowe wywołane ekspozycją na promieniowanie UV-B. W modelu krótkoterminowym badane myszy poddano dawce promieniowania powodującego minimalny rumień, leczony miejscowo ekstraktem z owoców lub placebo. Po 48 godzinach od ekspozycji dla ekstraktu podanego w dawce 500 mg obserwowano zmniejszenie obrzęku skóry, hamowanie odpowiedzi zapalnej oraz ekspresji markerów uszkodzenia DNA. W modelu długoterminowym badane myszy poddawano działaniu tej samej dawki promieniowania 3 razy w tygodniu w ciągu 25 tygodni, wykazując spadek liczby guzów i ograniczenie ich wielkości u zwierząt otrzymujących miejscowo ekstrakt z owoców maliny czarnej (17 guzów/mysz, średnia powierzchnia 10,1 mm2), w porównaniu do grupy placebo (30 guzów/mysz, średnia powierzchnia 30,2 mm2). Hamowanie procesów chorobowych było skorelowane ze zmniejszeniem liczby limfocytów T infiltrujących nowotwór: CD4+ oraz CD3+foxp3+, nasilających odpowiedz zapalną wywołaną promieniowaniem UV-B i wzmagających procesy nowotworowe (12). 

Nowotwory piersi

Wykazano, że podawanie sproszkowanych owoców R. occidentalis oraz kwasu flagowego szczurom szczepu ACI z nowotworem piersi wywołanym estrogenem skutkowało ograniczeniem objętości i liczby guzów w porównaniu do szczurów nieotrzymujących tych substancji (13, 14). Zarówno sproszkowane owoce, jak i kwas elagowy, ujawniły zbliżoną skuteczność w ograniczaniu  objętości i liczby nowotworów (13), przy czym owoce maliny czarnej dodatkowo ograniczały ekspresję receptora estrogenowego ERα (14). Kwas elagowy został uwzględniony w powyższych badaniach ze względu na fakt, że elagotoniny obecne w owocach maliny czarnej są metabolizowane do tego związku, który w kolejnych etapach ulega dalszej degradacji do urolityn (15). Badania z użyciem linii komórkowej MCF-7 ludzkiego raka piersi ujawniły, że ekstrakt z owoców maliny czarnej uwrażliwia na promieniowanie komórki zmienione nowotworowo. Efekt ten powiązany jest z hamowaniem czynnika NF-KB, który w komórkach nowotworowych pełni rolę radiochłonną. 

Nowotwory jamy istniej 

Efekt chemoochronny etanolowego ekstraktu z owoców maliny czarnej oceniano na zdrowych i dotkniętych zmianami przednowotworowymi bądź nowotworowymi komórkach nabłonka jamy ustnej. Obserwowano hamowanie przez wymieniony ekstrakt wzrostu komórek ze zmianami przednowotworowymi i nowotworowymi, przy braku jego oddziaływania na zdrowe komórki. Stopień hamowania zmienionych komórek w obecności kwasu elagowego, ferulowego oraz β-sitosterolu był zbliżony, natomiast hamowanie rozwoju zdrowych komórek obserwowano tylko w obecności kwasu elagowego. Proces ten jest wiązany z oddziaływaniem tych substancji na białka z grupy cyklin oraz cyklinozależnych (Cdk), regulujących poszczególne fazy cyklu życia komórki (17). 

W innym badaniu, wykorzystującym linie komórkowe raka płasko błonkowego jamy ustnej, obserwowano hamowanie proliferacji komórek, zwiększoną apoptozę oraz hamowanie ekspresji VEGF i syntezy tlenku azotu (NOS, ang nitric oxide synthase) po inkubacji z etanolowym ekstraktem z owoców R. occidentalis (18). 

Wpływ owoców maliny czarnej na formowanie się guzów w jamie ustnej badano także in vivo na modelu nowotworu worka policzkowego u chomika, który wywołano z pomocą 7,12-dimetylobenz(a)antracenu (DMBA), Wykazano, że zwierzęta otrzymujące 5% sproszkowanych owoców maliny czarnej w codziennej diecie charakteryzowała mniejsza grupa guzów w porównaniu do grupy kontrolnej, a także w porównaniu do grupy otrzymującej 10% sproszkowanych owoców (19).

Nowotwór przełyku

Aktywność chemochronną R. occidentalis analizowano w wywołanym przy użyciu N-nitrozometylobenzyloaminy (NMBA) modelu raka płaskonabłonkowego przełyku (ESCC, ang. Esophageal squamous-cell carcinoma) (20-29). 

U zwierząt otrzymujących 5 i 10% sproszkowanych owoców maliny czarnej w codziennej diecie odnotowano mniej chorobowo zmiennych obszarów przełyku oraz mniejszą liczbę i wielkość guzów na różnych etapach karcynogenezy (od zapoczątkowania do pełnego rozwoju). Podobnie jak w badaniach nad nowotworami jamy ustnej, silniejszy efekt obserwowano dla 5% dawki owoców w diecie (20-24). Efekt był skorelowany z ograniczeniem występowania powstającego pod wpływem NMBA karcynogennego adduktu: O6-metyloguaniny DNA nabłonka przełyku (21,22), oraz modulacją anormalnej ekspresji niektórych genów w komórkach przedrakowych (23).

W dalszych badaniach wykryto, że związkami hamującymi metabolizm NMBA w hodowlach eksplantatów przełyku są 3-O-rutynozyd cyjanidyny, 3-O-glukozyd cyjanidyny oraz kwas elagowy (24). Ponadto ustalono, że frakcje z owoców R. occidentalis  bogate w antocyjany i elagotaniny mają zdolność hamowania proliferacji, angiogenezy i procesów zapalnych w komórkach przedrakowych nabłonka przełyku (25). Przeciwieństwem powyższych danych są wyniki suplementacji diety szczurów z ESCC frakcjami zawierającymi różne ilości elagotanin, wskazując brak istotnych różnic w sile działania chemoochronnego. Na tej podstawie sądzi się, że elagotaniny są odpowiedzialne za działanie przeciwnowotworowe ekstraktów z maliny czarnej bądź są za to odpowiedzialne w niewielkim stopniu (26).

W badaniach na poziomie molekularnym ujawniono, że dieta zawierająca 5% sproszkowanych owoców maliny czarnej hamuje ekspresję czynników COX-2, iNOS, PGE, (prostaglandyny E2) i c-Jun (podjednostki AP-1) w komórkach przednowotworowych nabłonka przełyku. Hamowanie aktywności COX-2 i iNOS korelowało z hamowaniem procesów angiogenezy, objawiających się hamowaniem ekspresji VEGF i zmniejszoną gęstością mikrona czyń w tkance chorobowo zmienionej (27,28). DIeta zawierająca 5% sproszkowanych owoców maliny czarnej wpływała również na ograniczeni wytwarzania cytokin prozapalnych w odpowiedzi zapalnej wywoływanej prze IL-1β i TNF-α w zdrowych komórkach nabłonka przełyku (29).

Nowotwory jelita grubego

W badaniach prowadzonych na linii nowotworu jelita grubego G+HT-29 ustalono, że komórki inkubowane w obecności ekstraktu z owoców maliny czarnej charakteryzują się trzykrotnie zwiększonym poziomem apoptozy w porównaniu do grupy kontrolnej 30 (45). Obserwowano również zależne od dawki hamowanie proliferacji komórek, chociaż efekt nie był skorelowany z zawartości antocyjanów oraz całkowitą zawartość fenoli w owocach (31).

Rozszerzenie powyższych badań o model statystyczny analizy wieloczynnikowej z wykorzystaniem widm 1H NMR wykazało, że 3-O-(2G-ksylozylorutynozyd) cyjanidyny i 3-O-rutynozyd cyjanidyny w największym stopniu decydują o obserwowanym efekcie antyproliferacyjnym. Natomiast nie obserwowano korelacji między zawartością antocyjanów a hamowaniem wzrostu komórek (32), co sugeruje, że antocyjany osiągają maksymalną efektywność przy określonym stężeniu i zwiększenie dawki bądź udziału poszczególnych związków w profilu antocyjanów pozostaje bez wpływu na aktywność biologiczną ekstraktów (31, 32). Inni związki fenolowe, takie jak kwas p-kumarowy, 3-O-glukozyd kwercetyny, 3-O-rutynozyd kwercetyny i etylowe pochodne kwasu elagowego, pomimo obecności w owocach w znaczeniu niższych stężeniach, biorą również udział w hamowaniu proliferacji komórek HT-29 (32). Ujawniono, że antocyjany obecne w owocach R. occidentalis są odpowiedzialne za hamowanie ekspresji i aktywności metylotransferaz DNA (DNMT1 i DNMT3B) w liniach komórkowych HTC-116, Caco-2 i SW480, odpowiedzialnych za nieprawidłową metylację w niektórych typach nowotworów u ludzi (33).

Aktywność biologiczną liofilizowanych owoców R. occidentalis badano również w mysim modelu wrzodziejącego zapalenia okrężnicy spowodowanym 3% siarczanem dekstranu sodu (DSS, ang. dextran sodium sulfate), które jest uważane za chorobę znaczenie zwiększającą ryzyko raka okrężnicy. Obserwowano, że podawanie liofilizowanych owoców w znacznym stopniu ograniczało rozwój procesów zapalnych i powstawanie wrzodów (charakterystyczne dla działania DSS). Interesującym jest to, że owoce pozostawały bez wpływu na poziom markerów stresu oksydacyjnego (NO) oraz na proces naciekowy komórek zapalnych, natomiast obniżały poziom czynników TNF-α, IL-1β, COX-2 i fosforylowanej formy kinazy 1kB-α w tkance jelita grubego (fosforylacja IkB-α poprzedza jego degradację do NF-kB), co może sugerować, że owoce maliny czarnej zmniejszą procesy zapalne bez ograniczanie stresu oksydacyjnego (34).

Efektywność liofilizowanych owoców R. occidentalis oceniono ponadto w dwóch modelach in vivo: wywoływanego azoksymetanem nowotworu jelita grubego u szczurów szczepu F344 oraz u genetycznie zmodyfikowanych myszy ze spontanicznie występującym zapaleniem i nowotworami okrężnicy Muc2-/- i Apc1638 +/- (35,36). Wykazano, że codzienna dieta zawierająca 2,5, 5 i 10% zliofilizowanych owoców maliny czarnej skutkowała zmniejszoną liczbą guzów u szczurów F344 odpowiednio o 42, 45, 71%, wraz ze znacznym ograniczeniem oksydacyjnych uszkodzeń DNA, ocenianych poziomem w moczu biomarkera oksydacji DNA – 8-hydroksy-2’-deoksyguanozyny (8-OH-dG) (35). Suplementacja diety liofilizowanymi owocami R. occidentalis w ciągu 12 tygodni powodowała także zmniejszenie liczby nowotworów o 60% u myszy Apc1638 +/- i o 50% u myszy Muc2-/-. Mechanizm ochronny wiązano z hamowaniem ekspresji β-kateniny (białka, którego nadekspresji jest wiązana z rozwojem wielu nowotworów) u myszy Apc1638 +/- oraz z ograniczaniem procesu zapalnego u myszy Muc2-/- (36). 

Badania kliniczne

Aktywność chemoochronną sproszkowanych owoców maliny czarnej analizowano w badaniach klinicznych u pacjentów podatnych na rozwój raka jamy ustnej (37-40), przełyku (41) i jelita grubego (42).

W badaniach klinicznych oceniano działanie żelu zawierającego liofilizowane owoce R. occidentalis, który stosowano na błonę śluzową jamy ustnej u pacjentów z neoplazją śródnabłonkową, będącą przyczyną rozwoju raka płaskonabłonkowego jamy ustnej (SSC) (37-39). U pacjentów, którym nanoszono miejscowo żel na zmienioną chorobowo śluzówkę 4 razy dziennie przez okres 6 tygodni, obserwowano znaczne cofanie się nieprawidłowych zmian, połączone z ograniczeniem przypadków utraty heterozygotyczność (LOH, ang. loss of heterozygosity) loci genów supresorowych INK4a/ARF, p53 i FHIT (37, 38) i obniżeniem poziomu czynnika COX-2 w komórkach nabłonka (37). W kolejnym badaniu pacjenci płukali jamę ustną ekstraktem ze sproszkowanych owoców 3 razy dziennie w celu określenia udziału śliny, komórek nabłonkowych oraz flory bakteryjnej w metabolizmie antocyjanów. W szeregu analiz farmakokinetycznych i testów biologicznych wykryto, że antocyjany utrzymują się na stabilnym wykryto, że antocyjany utrzymują się na stabilnym poziomie w ślinie, a płukanie dostarcza miejscowo większą ilość antocyjanów oraz ich form glukuronidowych, uznawanych za metabolity biologicznie aktywne (40). 

Podobne badanie przeprowadzono u pacjentów z przełykiem Barreta, charakteryzującego się dysplazją tkanek, predysponującą pacjentów do rozwoju nowotworu przełyku. Nie obserwowano ograniczenia dysplazji tkanek przełyku u pacjentów otrzymujących odwar ze sproszkowanych owoców, jakkolwiek odnotowano niższe poziomy markerów stresu oksydacyjnego w moczu. Autorzy jako przyczynę podają miejscową absorpcję składników biologicznych aktywnych w przełyku (41). 

W innych badaniach pacjenci z nowotworem bądź polipami gruczolakowatymi jelita grubego spożywali 60g sproszkowanych owoców maliny czarnej dziennie (42, 43). W grupie pacjentów przyjmującej owoce przez okres 2-4 tygodni przed planowanym operacyjnym usunięciem zmian porównywano wyniki biopsji guzów/polipów przed oraz po zastosowaniu owoców. Ujawniono, że poziomu dwóch markerów prognostycznych nowotworu jelita grubego: Ki-67 (związany z regulacją proliferacji) i CD105 (fragment receptora TGF-β pełniącego rolę w regulacji angiogenezy) były znaczenie niższe po podaniu sproszkowanych owoców przy zwiększonym poziomie apoptozy (42).

U pacjentów przyjmujących liofilizowane owoce przez okres 9 tygodni obserwowano podobny mechanizm działania chemoochronnego poprzez regulację markerów apoptozy, podziału komórkowego oraz angiogenezy w komórkach nowotworowych oraz sąsiednich tkankach. Dodatkowo obserwowano niższe poziomu IL-8 (markera predykcyjnego rozwoju nowotworu) w surowicy u pacjentów przyjmujących owoce przez co najmniej 10 dni (43).

Z kolei u 14 pacjentów z rodzinną polipowatością gruczolakową, z wysoką podatnością na rozwój nowotworu jelita grubego, badano wpływ sproszkowanych owoców R. occidentalis podawanych doustnie i w formie czopków przez okres 9 miesięcy. Po tym czasie u 11 pacjentów obserwowano spadek masy polipów przy jednoczesnym braku wpływu na ich liczbę, a także hamowanie proliferacji, ekspresji DNMT1 i nieprawidłowej metylacji CDKN2A (genu promotorowego dla białka supresowego p16) w komórkach (44). 

Przytoczone wyniki badań klinicznych wskazują, że owoce maliny czarnej mogą być skutecznym narzędziem w profilaktyce i fitoterapii wspomagającej leczenie chorób nowotworowych, szczególnie w obrębie przewodu pokarmowego, w tym nowotworu jelita grubego.

Piśmiennictwo

  1. Kosiński P, Czarna A, Maliński T. Rubus occidentalis (Rosaceaw) – A new naturalized raspberry species in the Polish flora. Dendrobiology 2014; 71:159-65.
  2. Dossett M., Bassil NV, Lewers KS i wsp. Genetic diversity in wild and cultivated black raspberry (Rubbus occidentalis L.) evaluated by simple sequence repeat markers. Gener Resour Crop Evol 2012; 59(8):1849-65.
  3. Hummer KE. Rubus pharmacology: Antiquity to the present. Hort Sci 2012; 45(11):1587-91.
  4. Tulio AZ, Reese RN, Wyzgoski FJ i wsp. Cyanidin 3-rutinoside and cyanidin 3-xylosylrytinoside as primary phenolic antioxidants in black raspberry. J Agric Food Chem 2008; 56(6):1880-8.
  5. Wyzgoski FJ, Paudel L, Rinaldi PL i wsp. Modeling relationships among active components in black raspberry (Rubus occidentalis L.) fruit extracts using high-resolution 1H nuclear magnetic resonance (NMR) spectroscopy and multivariate statistical analysis. J Agric Food Chem 2010; 58(6):3407-14.
  6. Polish Gazette for Plant Breeder’s Rights and National List 2012; 2(109):6.
  7. Reuter S, Gupta SC, Chaturvedi MM i wsp. Oxidative stress, inflammation, and cancer: How are they linked? Free Radic Biol Med 2010; 49(11):1603-16.
  8. Huang C, Li J, Song L i wsp. Black raspberry extracts inhibit benzo(a)pyrene diol-epoxide-induced activator protein 1 activation and VEGF transcription by targeting the phosphotidylinositol 3-kinase/Akt. pathway. Cancer Res 2006; 66(1):581-7.
  9. Lu H, Li J, Zang D i wsp. Molecular mechanisms involved in chemoprevention of black raspberry extracts: From transcription factors to their target genes. Nutr Cancer 2006; 54(1):69-78.
  10. Li J, Zhang D, Stoner GD i wsp. Differential effects of black raspberry and strawberry extracts on BaPDE-induced activation of transcription factors and their target genes. Mol Carcinog 2008; 47(4):286-94.
  11. Hecht SS, Huang C, Stoner GD i wsp. Identifications of cyanidin glycosides as constituents of freeze-dried black raspberries which inhibit anti-benzo[a]pyrene-7,8-diol-9,10-epoxide induced NFkB and AP-1 activity. Carcinogenesis 2006; 27(8):1617-26.
  12. Duncan FJ, Martin JR, Wulff BC i wsp. Topical treatment with black raspberry extract reduces cutaneous UVB-induced carcinogenesis and inflammation. Cancel Prec Res 2009; 2(7):665-72.
  13. Aiyer HS, Srinivasan C, Gupta RC. Dietary berries and ellagic acid diminish estrogen-mediated mammary tumorigenesis in ACI rats. Nutr Cancer 2008; 60(2):227-34.
  14. Ravoori S, Vadhanam MV, Aqil F i wsp. Inhibition of estrogen-mediated mammary tumorigenesis by blueberry and black raspberry. J Agric Food Chem 2012; 60(22):5547-55.
  15. Landete JM. Ellagitannins, ellagic acid and their derived metabolites: A review about source, metabolism, functions and health. Food Res Int 2011; 44(5):1150-60.
  16. Madhusoodhanan R, Natarajan M, Singh JVN i wsp. Effect of black raspberry extract in inhibiting NF-kB dependent radioprotection in human breast cancer cells. Nutr Cancer 2010; 62(1):93-104.
  17. Han C, Ding H, Casto B i wsp. Inhibition of the growth of premalignant and malignant human oral cell lines by extracts and components of black raspberries. Nutrit Cancer 2005; 51(2):207-17.
  18. Rodrigo KA, Rawal Y, Renner RJ i wsp. Suppression of the tumorigenic phenotype in human oral squamous cell carcinoma cells by an ethanol extract derived from freeze-dried black raspberries. Nutrit Cancer 2006; 54(1):58-68.
  19. Casto BC, Kresty LA, Kraly CL i wsp. Chemoprevention of oral cancer by black raspberries. Anticancer Res 2002; 22(6C):4005-15.
  20. Kresty LA, Morse MA, Morgan C i wsp. Chemoprevention of esophageal tumorigenesis by dietary administration of lyophilized black raspberries. Cancer Res 2001; 61(16):6112-9.
  21. Stoner GD, Chen T, Kresty LA i wsp. Protection against esophageal cancer in rodents with lyophilized berries: Potential mechanisms. Nutrit Cancer 2006; 54(1):33-46.
  22. Carlton PS, Kresty LA, Siglin JC i wsp. Inhibition of N-nitrosomethylbenzylamine-induced tumorigenesis in the rat esophageal by dietary freeze-dried strawberries. Carcinogenesis 2001; 22(3):441-6.
  23. Wang LS, Dombkowski AA, Seguin C i wsp. Mechanistic basis for the chemopreventive effects of black raspberries at a late stage of rat esophageal carcinogenesis. Mol Carcinog 2001; 50(4):291-300.
  24. Reen RK, Nines R, Stoner GD. Modulation of N-nitrosomethylbenzylamine metabolism by black raspberries in the esophagus and liver of fischer 344 rats. Nutr Cancer 2006;54(1):47-57.
  25. Wang LS, Hecht SS, Carmella SG i wsp. Anthocyanins in black raspberries prevent esophageal tumors in rats. Cancer Prev Res 2009; 2(1):83-93.
  26. Wang LS, Hecht SS, Carmella SG i wsp. Berry ellagitannins may not be sufficient for prevention of tumors in the rodent esophagus. J Agric Food Chem 1010; 58(7):3992-5.
  27. Chen T, Hwang H, Rose ME i wsp. Chemopreventive properties of black raspberries in N-nitrosomethylbenzylamine-induced rat esophageal tumorigenesis: Down-regulation of cyclooxygenase-2, inducible nitric oxide synthase, and c-Jun.Cancer rES 2006; 66(5):2853-9.
  28. Chen T, Rose ME, Hwang H i wsp. Black raspberries inhibit N-nitrosomethylbenzylamine (NMBA)-induced angiogenesis in rat esophagus parallel to supp[ression of COX-2 and iNOS. Carcinogenesis 2006; 27(11):2301-7.
  29. Peiffer DS, Zimmerman NP, Wang LS i wsp. Chemoprevention of esophageal cancer with black raspberries, their component anthocyanins, and a major anthocyanin metabolite, protocatechuic acid. Cancer Prev Res 2014; 7(6):574-84.
  30. Seeram NP, Adams LS, Zhang Y i wsp. Blackberry, black raspberry, blueberry, cranberry, red raspberry, and strawberry extracts inhibit growth and stimulate apoptosis of human cancer cells in vitro. J Agric Food Chem 2006; 54(25):9329-39.
  31. Johnson JL, Bomser JA, Scheerens JC i wsp. Effects of black raspberry (Rubus occidentalis L.) extract variation conditioned by cultivar, production site, and fruit maturity stage on colon cancer cell proliferation. J Agric Food Chem 2011; 59(5):1638-45.
  32. Paudel L, Wyzgoski FJ, Giusti MM i wsp. NMR-based metabolomic investigations of bioactivity of chemical constituents in black raspberry (Rubus occidentalis L.) fruit extracts. J Agric Food Chem 2014; 62(8):1989-98.
  33. Wang LS, Kuo CT, Cho SJ i wsp. Black raspberry-derived anthocyanins demethylate tumor suppressor genes through the inhibition of DNMTI and DNMT3B in colon cancer cells. Nutr Cancer 2013; 65(1):118-25.
  34. Montrose DC, Horelik NA, Madigan JP i wsp. Anti-inflammatory effects of freeze-dried black raspberry powder in ulcerative colitis. Carcinogenesis 2001; 32(3):342-50.
  35. Harris GK, Gupta A, Nines RG i wsp. Effects of lyophilized black raspberries on azoxymethane-induced colon cancer and 8-hydroxy-2’-deoxyguanosine levels in the Fischer 344 rat. Nutrit Cancer 2001; 40(2):125-33.
  36. Bi X, Fang W, Wang LS i wsp. Black raspberries inhibit intestinal tumorigenesis in Apc1638+/- and Muc-/- mouse models of colorectal cancer. Cancer Prev Res 2010; 3(11):1443-50.
  37. Shumway BS, Kresty LA, Larsen PE i wsp. Effects of a topically applied bioadhesive berry gel on loss of heterozygosity indices in premalignant oral lesions. Clin Cancer Res 2008; 14(8):2421-30.
  38. Mallery SR, Tong M, Shumway BS i wsp. Topical application of a mucoadhesive freeze-dried black raspberry gel induces clinical and histologic regression and reduces loss of heterozygosity events in premalignant oral intraepithelial lesions: results from a multicentered, placebo-controlled clinical trial. Clin Cancer Res 2014; 20(7):1910-24.
  39. Mallery SR, Zwick JC, Pei P i wsp. Topical application of a bioadhesive black raspberry gel modulates gene expression and reduces cyclooxygenase 2 protein in human premalignant oral lesions. Cancer Res 2008; 68(12):4945-57.
  40. Mallery SR, Budendorf DE, Larsen MP i wsp. Effects of human oral mucosal tissue, saliva, and oral microflora on intraoral metabolism and bioactivation of black raspberry anthocyanins. Cancer Prev Res 2011; 4(8):1209-21.
  41. Kresty LA, Frankel WL, Hammond CD i wsp. Transitioning from preclinical to clinical chemopreventive assessments of lyophilized black berries: Interim results show berries modulate markers of oxidative stress in Barrett’s esophagus patients. Nutr Cancer 2006; 54(1):148-56.
  42. Stoner GD. Wang LS, Casto BC. Laboratory and clinical studies of cancer chemoprevention by antioxidants in berries. Carcinogenesis 2008; 29(9):1665-74.
  43. Mentor-Marcel RA, Bobe G, Sardo C i wsp. Plasma cytokines as potential response indicators of dietary freeze-dried black raspberries in colorectal cancer patients. Nutr Cancer 2012; 64(6):820-5.
  44. Wang LS, Burke CA, Hasson H i wsp. A phase Ib study of the effects of black raspberries on rectal polyps in patients with familial adenomatous polyposis. Cancer Prev Res 2014; 7(7):666-74.
  45. Paudel L, Wyzgoski FJ, Giusti MM i wsp. NMR-based metabolomic investigation of bioactivity of chemical constituents in black raspberry (Rubus occidentalis L.) fruit extracts. J Agric Food Chem 2014; 62:1989-99.
  46. Tian Q, Aziz RM, Stoner GD i wsp. Anthocyanin determination in black raspberry (Rubus occidentalis) and biological specimens using liquid chromatography electrospray ionization tandem mass spectrometry. J Food Sci 2005; 70:43-7.
  47. Tian W, Giusti MM, Stoner GD i wsp. Characterization of a new anthocyanin in black raspberries (Rubus occidentalis) by liquid chromatography electrospray ionization tandem mass spectrometry. Food Chem 2006; 94:465-8.
  48. Wu X, Prior RL. Systematic identification and characterization of anthocyanins by HPLC-ESI-MS/MS in common foods in the United States: Fruits and berries.J Agric Food Chem 2005; 53:2589-99.
  49. Dosset M, Lee J, Finn CE. Variation in anthocyanins and total phenolics of black raspberry populations. J Funct Foods 2010; 2:292-7.
  50. Hecht SS, Huang C, Stoner GD i wsp. Identification of cyanidin glycosides as constituents of freeze-dried black raspberrier which inhibit anti-benzo[a] pyrene-7,8-diol-9,10-epoxide induced NFkB and AP-1 activity. Carcinogenesis 2006; 27:1617-26.
  51. Paudel L, Wyzgoski FJ, Scheerens JC i wsp. Nonanthocyanin secondary metabolites of black raspberry (Rubus occidentalis) fruits: Identification by HPLC-DAD, NMR, HPLC-ESI-MS, and ESI-MS/MS analyses. J Agric Food Chem 2013; 61:12032-43.
  52. Kresty LA, Frankel WL, Hammond CD i wsp. Transitioning from preclinical to clinical chemopreventive assessments of lyophilized black raspberries: Interim results show berries modulate markers of oxidative stress in Barrett’s esophagus patients. Nutr Cancer 2006; 54:148-56.
  53. Stoner GD, Sardo C, Apseloff G. Pharmacokinetics of anthocyanins and ellagic acid in healthy volunteers fed freeze-dried black raspberries daily for 7 days. J Clin Pharmacol 2005; 45:1153-64.
  54. Kim LS, Youn SH, Kim JY. Comparative study on antioxidant effects of extracts from Rubus coreanus and Rubus occidentalis. J Korean Soc Food Sci Nutr 2014; 43:1357-62.
  55. Krauze-Baranowska M, Majdan M, Hałasa R i wsp. The antimicrobial activity of fruits from some cultivar varieties of Rubus idaeus and Rubus occidentalis. Food Funct 2014; 5:2536-41.
  56. Harris GK, Gupta A, Nines RG. Effects of lyophilized black raspberries on azoxymethane-induced colon cancer and 8-hydroxy-20-deoxyguanosine levels in the Fischer 344 rat. Nutrit Cancer 2001; 40:125-33.
  57. Park M, Cho H, Jung H i wsp. Antioxidant and anti-inflammatory activities of tannin fraction of the extract from black raspberry seeds compared to grape seeds. J Food Bioch 2014; 38:259-70.
  58. Kula M, Majdan M, Głód D i wsp. Phenolic composition of fruits from different cultivars of red and black raspberries grown in Poland. J Food Comp Anal 2016; 52:74-82.
  59. Kresty LA, Morse MA, Morgan C i wsp. Chemoprevention of esophageal tumorigenesis by dietary administration of lyophilized black raspberries. Cancer Res 2001; 61:6112-9.
Adres/address:
*prof. dr hab. n. farm. Mirosława Krauze-Baranowska
Katedra i Zakład Farmakognozji
z Ogrodem Roślin Leczniczych
Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej
Gdański Uniwersytet Medyczny
al. Gen. J. Hallera 107, 80-416 Gdańsk
tel./fax: +48 (58) 349-19-60
e-mail: krauze@gumed.edu.pl

Kilka słów od Zielarni Runo

W naszym asortymencie znajdziesz produkty, w których występuje czarna malina. Możesz również zamówić owoc czarnej maliny, który oferujemy w opakowaniach po 100 g.

Zaloguj się